Henk Brinkhuis doet aan boord van het boorschip Joides Resolution uniek onderzoek naar de geschiedenis van het Antarctisch klimaat. Henk komt in Perth aan boord van de Clipper Stad Amsterdam.

LOCATION:
Site U1358 (WLRSHE-08A; 66º 05.4239'S, 143º 18.7707'E; Water Depth 510.3 mbrf), and
In transit to Site U1359 (WLRIS-04A; 64°54.2375′S, 143°57.6805′E; Water Depth 3086 m)

SCIENCE UPDATE: We began RCB Coring in Hole U1358A on the Antarctic continental shelf. Core U1358A-1R penetrated from 0 to 2 mbsf and recovered 1.10 m of clast-rich sandy diamict. The hole had to be abandoned due to an approaching iceberg. We then started RCB coring in Hole U1358B. Cores U1358B-1R to -4R penetrated from 0 to 35.6 mbsf and recovered 8.0 m (22%) of clast-rich muddy diamict and sandy diamictite. Clasts include basalt, granite, gneiss, quartzite, gabbro. We retrieved the drill string and headed out to deeper water to avoid riding out a storm among the ice and in shallow water. Arrived at Site U1359 (WLRIS-04A) at midnight.

Het bovenstaande bericht is een beetje het thema van deze week.. Vluchtend voor de stormen (met hun sneeuw en slecht zicht), gekoppeld aan nerveusheid voor ijsbergen, en toch boren en kernen naar boven halen… Trouwe weblog en facebook etc.-volgers zoals jullie zijn dit soort afwisselingen nu ook al een beetje gewend.. wij hier aan boord helemaal.. We zijn overgeleverd aan de elementen.. Aan de pluskant hebben we een erg goede meteoroloog (Kjell Backvall - Zweed), en een goede ijspiloot (Diego Mello - USA) aan boord… Zodoende ontkomen we aan de zwaarste klappen. Aan de minkant wordt ons gunstige Antarctische weather window (de zomer) steeds krapper… De herfst heeft hier zo ongeveer al ingezet.. Zo lijkt het althans een beetje.. Onze zoektocht op de shelf heeft daardoor - behalve de Holocene stinky muds - nog niet veel opgeleverd. Op de vlucht voor weer een zware storm zijn we nu weer in dieper water, bij Site WLRIS-4A aangekomen. Hier, op zo'n 3,5 km waterdiepte is het jongste Neogeen (zeg de laatste 15 miljoen jaar) op te halen. De storm trekt over, maar blijft op de shelf hangen… en kan waar wij zijn, aan de rand van het diepe water, het boren weer beginnen.. zelfs met enig zwaar weer. We voelen dat we weer es wat geluk nodig hebben en gooien er een APC-trip tegenaan.. En waarempel - mooie Neogene klei successies komen ongeschonden naar boven.. Zelfs dikker en mooier dan ooit in duizenden mijlen rondom ons aangeboord.. Weer een record! Het JOIDES Resolution 'kern-verwerkings-fabriek-en-laboratorium' is weer open for business! De komende dagen is het een groot modder- en klei festijn aan boord.. Er worden A, B en C en zelfs D holes aangeboord.. Donkerblauwe zeekleien met daarin opgenomen de uitwerpselen van ijsbergen die in een grijs verleden over deze plek al smeltend hun afval - afslijpsel van Antarctica - lieten vallen. Diamictite-sediment is het gevolg.. soms met microscopisch fijn zand, soms grote brokken graniet, en dergelijke, zgn. dropstones. De concentraties van dit soort zaken geven ons straks de geschiedenis van het ijs op Antarctica.. De uren en dagen gaan voorbij, in afwachting op een goed weather window om weer terug naar de shelf te kunnen gaan. Ondertussen hebben we wel fantastisch mooie complete records van de jongste min-of-meer warme klimaatfase, het midden Plioceen te pakken. Ongeëvenaard rondom Antarctica! Carlota en ik buigen ons over alle eerste versies van de rapportages van alle groepen - editen editen, en nog eens editen.. Maar mooie wetenschappelijke verhalen worden het!

Lees verder onder het plaatje

Diamict 'keukenvloertje (links) en een dropstone van dioriet in een boorkern (rechts).

Ook geeft de succesvolle APC boring/kernsuccessie opties om eindelijk ook aandacht te kunnen geven aan een paar van onze collega's die wat meer exotische specialismen hebben. Zo kan Saiko Sugasaki haar monsters nemen - zij is specialiste op het gebied van de Optically Stimulated Luminescence (OSL). Een manier van ouderdomsbepaling die berust op de veranderende eigenschappen van mineralen onder invloed van licht. Door bestraling met een bepaalde golflengte en hoeveelheid, en te meten welke golflengte weer wordt teruggegeven, en hoeveel, kan de mate van absorptie worden gemeten, die weer in verband staat met de tijdsduur dat het mineraal aan zonlicht blootgesteld was/is. De methode werkt maximaal tot 1,5 miljoen jaar terug in de tijd (tip: zoek het hoe en waarom ff op - moest ik ook doen). Een en ander brengt wel met zich mee dat de monsters in het donker moeten worden genomen.. en dat de monsters dus 'hele' kern rondes moeten zijn (ongesplitst), en vrij fors, anders komt er ook licht bij. En dat kerndeel is dan dus niet beschikbaar voor andere metingen. Vandaar dat dit alleen kan gebeuren als er voldoende 'copies' van kernen zijn.


Een deel van de kernen wordt klaargestoomd voor het onderzoek van Saiko (rechtsonder op de foto)

Ongeveer hetzelfde geldt voor onze andere 'exoot' - Stephanie Carr, microbiologe van beroep. De microbiologie houdt zich bezig met minuscule levensvormen in het rijk der bacteriën en archaea - eencellige 'primitieve' prokaryoten. De laatste jaren is duidelijk geworden dat sedimenten tot op honderden, soms duizenden meter onder het zeebodemoppervlak vele van deze microben bevatten, die geheel zonder zonlicht complete ecosystemen hebben opgebouwd, en die ook gesteenteveranderend kunnen zijn.

Onze aangeboorde oude zeeklei bevat dus miljarden levende beestjes die van alles aan het doen zijn, zoals bv. organisch restmateriaal (zeg oude algen en plantenresten bijvoorbeeld) in methaan om te zetten. De studie naar deze zonlichtloze ecosystemen van extremophyles is een trendy wetenschappelijke business geworden. Ook voor Stephy geldt dat ze de bovenste kernen eigenlijk in hun geheel, en vers, naar huis wil nemen. Omdat we op deze site zoveel kopieën hebben, kan dat nu gebeuren (ze had ook al een deel van de Stinkende Diatomeeën kernen gemonsterd). Dikke plakken duur aangeboorde kern verdwijnen in plastic zakken, en worden in de diepvries gezet voor DNA onderzoek. Ook worden poriewater metingen gedaan, om later precies de hoeveelheden N, NO3, NH4 etc. te weten te komen. Duty now for the future! Knowledge is everything!

Lees verder onder het plaatje

Stephanie Carr onderzoekt de microbologie (in dit geval bacteriën en archaea) in de kernen.

Met dit in het achterhoofd doen we een live uitzending met Nederland. Een klas op een basisschool in Houten zit klaar met vragen voor ons. Het NOS jeugdjournaal is ook aanwezig, en maken er een prachtig en leerzaam item van. Sandra Passchier, Peter en ik zitten klaar om de brandende vragen van de leerlingen te beantwoorden. Erg leuk. Promovendus Sander Houben geeft ter plekke ook uitleg, en laat zien hoe het boren in de oceaanbodem in z'n werk gaat aan de hand van appelboren in laagjeskoek! Leerzaam en lekker! Iedereen vindt het prachtig. Nicoline en Robert van de UU die dit geregeld hebben: zeer bedankt! Ook scoren we hit na hit op Youtube met de wekelijkse video's. Penguin TV is een superhit! De aflevering van de aanstaande week (episode V) wordt weer geweldig!


De crew van Penguin TV.

Eindelijk komt er bericht dat het weer op de shelf zodanig is opgeklaard dat Kapitein Terry het aandurft om weer naar onze top priority site WLSHE-9A te gaan.. Dicht bij de Antarctische kust…

> Lees meer op de site van Expeditie Wilkesland en lees de blogs van Henk Brinkhuis.