Martien Baars is planktononderzoeker bij het NIOZ op Texel. Op de clipper probeert hij samen met Lanna Cheng om voor het eerst Halobates in zijn natuurlijke leefomstandigheden goed op film te krijgen. Hij vaart mee van Tahiti naar Sydney.

Om 06:00 scheepstijd stapte ik het dek op en werd door Hans Fels ingeseind dat de bemanning het voordek aan het schoonmaken was omdat er vreemde kevers rondkropen over dek en touwwerk. Kevers midden op zee? Er op af! Roemer liep rond met een jampot met een exemplaar en meteen was het mij duidelijk: boktorren!, de schrik van elke bezitter van een eeuwenoud pand. Al snel had ik 3 levende exemplaren en dat werden er uiteindelijk 6 in de loop van de ochtend. We schatten dat er nog zeker een ander zestal overboord gespoten is dus hadden we toch wel een aardige invasie.

Lanna was net als ik opgetogen maar Richard en de bemanning vonden het maar niks, die torren. Ik grapte nog dat ze op de geur van versgeschuurd iroko af kwamen - de pennenbanken op het hoofddek werden gisteren net onderhanden genomen - maar die opmerking werd matig gewaardeerd. Toen maar uitgelegd dat de volwassen kevers niet op hout knagen - dat doen alleen de larven.

Met enig googelen kwam Lanna uit op de soort Arhopalus ferus, de 'Burnt Pine Longhorn Beetle', uit Nieuw-Zeeland. Anthony ging de beestjes fotograferen en Lanna en ik probeerden collega's in Melbourne en in Nederland te contacten per email voor aanvullende informatie. We hebben nog geen reacties binnen maar we vermoeden dat het deze week kennelijk uitstekend 'vliegweer' voor deze kevers was in de dennenbossen van de noordwestpunt van het Noorder Eiland. De torren zijn massaal op de vleugels gegaan en zijn door de stevige oostenwind de zee op gedreven.

Op het moment dat de torren op het schip werden ontdekt, zaten we al ruim 200 mijl van de noordwestpunt van Nieuw-Zeeland, dus ze hadden met de wind in de rug al een behoorlijke afstand afgelegd. Lanna en ik hebben een berichtje voor The New Zealand Herald opgesteld en daarbij ook de vraag gesteld of zij ons in contact konden brengen met de Forest Service om te onderzoeken of er misschien ook op het land waarnemingen waren van 'zwermgedrag' van de Longhorn Beetle.

At 0500 on 05 Feb the crew discovered a dozen or so beetles on the foredeck onboard the clipper Stad Amsterdam. 6 were captured alive and photographed on board. They appeared similar to the Burnt Pine Longhorn Beetles (Arhopalus ferus), reported as a forest pest from New Zealand. The clipper was some 200 nautical miles westnorthwest off Cape Reinga, the tip of the North Island, with an easterly wind blowing at 20-25 kts per hour all night. We suspect the beetles to have blown from N.Z.

We houden de Beagle-adepten op de hoogte van de eventuele reacties uit Nieuw-Zeeland. Zo zie je maar, geen dag op zee zonder verrassingen. Dan kunnen we wel geen Halobates vangen - het schip kan met deze wind niet langzaam genoeg varen voor het neuston net plus dat met deze zeegang de catamaran snel over de kop zou gaan - maar zo komen we toch nog aan insecten op zee ;-).

Morgenavond zouden we misschien onze 2e nacht-trek kunnen doen (> bekijk de video), als de weersvoorspelling uitkomt. Als die neuston trek doorgaat, gaan we ook in op het plastic dat je met het netje kan vangen. In de eerste trek vlak na Tahiti en Moorea zat overigens geen spoortje plastic.

PS1: Kevers zijn mij niet geheel onbekend, want mijn proefschrift ging over loopkevers op de Drentse Hei: Running for Life (Vrije Universiteit, 1982).

PS2 :Sir Alister Hardy, beroemd om ondermeer zijn Continuous Plankton Recorder, was de eerste die zich ook bezig hield met insecten in de lucht boven zee. Zo heeft hij 'vlindernetten' laten ophangen op schepen die tussen Engeland en het 'continent' voeren, om onderweg insecten te vangen in de luchtstromen. Dat was al in de dertiger jaren en hij wilde niet alleen inventariseren welke soorten insecten je boven zee kan aantreffen maar daarmee ook aantonen dat insecten vrij makkelijk de Noordzee kunnen oversteken. Ook wilde hij berekenen of de incidentele massasterfte van zwermen insecten in zee, wel of niet een belangrijke verrijking van het voedselaanbod in zee konden vertegenwoordigen.. Hij maakte er twee publicaties over maar een deel van de waarnemingen bleef liggen. Pas na zijn pensionering, toen hij in Oxford ging wonen, kwam hij er aan toe om nog een afsluitend manuscript over het onderwerp te maken. Dat werd ook zijn allerlaatste wetenschappelijk publicatie van zijn lange loopbaan. Bij het schrijven van dat manuscript in 1984 riep hij de hulp in van een jonge entomologe in Oxford: Dr Lanna Cheng. Het artikel verscheen kort na zijn dood (1985): The late Sir Alistair C. Hardy and L. Cheng. 1986. Studies in the distribution of insects by aerial currents. III. Insect drift over the sea. Ecological Entomology. 11: 283-290.

> Lees ook de andere blogs van Martien Baars en Lanna Cheng