De Utrechtse paleoklimatoloog Henk Brinkhuis doet aan boord van het boorschip Joides Resolution uniek onderzoek doen naar de geschiedenis van het Antarctisch klimaat. Henk komt in Perth aan boord van de Clipper Stad Amsterdam.

Deel 3: Januari 8 - 14, 2010: transit days

De spanning neemt toe.. het vertrek.. wanneer? Vandaag, 8 januari, is er sprake van een schijnbeweging.. De Jodes Resolution wordt zo'n 30 meter verplaatst om het tanken mogelijk te maken. Niet meer roken buiten! Na de dagelijkse rompslomp van vergaderingen en pers, vanavond de laatste Wellington 'stap' avond..We houden ons redelijk in, en de kroeg (Mac's brewery, naast het Te Papa Museum aan de kade) gaat redelijk vroeg dicht, dus.. doen we die avond onze laatste passen aan de wal. Terug naar de haven-controlepost, waar ze overigens iedereen per shuttle naar de schepen brengen! Je mag niet lopen op het haven-terrein.. Verbazingwekkend. Bij terugkomst op de JR blijkt de vertrektijd te zijn verschoven van 8.30 lokale tijd naar 10.30.. wordt later 10.45.. In onze dagelijkse rapportage naar IODP schrijven we:

SCIENCE UPDATE: Port call activities were completed and we departed Wellington, New Zealand at 1045AM. We are heading SSW off the east coast of the South Island in calm seas. Preliminary analysis of ice coverage appears promising for our first site (WLRIS-09B). Weather in the region is currently 0.2° C with winds from the ESE increasing to 35-40 knots; cloudy with occasional snow or sleet. We estimate that we'll arrive at our first site ~noon on 17 January. Science participants met to discuss individual research plans.

Storm is coming



Terwijl we vertrekken met prachtig weer, trekken al snel grijze wolken voor de zon, en neemt de wind angstwekkend snel toe.. Storm is coming! Iedereen aan boord wordt er snel aan herinnerd dat men zich op een boot bevindt! Jawel lieve kijkbuiskinderen! En die gaat nogal op en neer! Tsja.. Zeeziekte slaat direct en ongemeen hard toe! Menige collega trekt langzaam groen/blauw weg, en verdwijnt op slecht gekozen momenten plotseling en snel uit de vergaderingen.. Op een of andere manier heb ik er geen last van.. Nooit gehad ook.. ieder voordeel heb z'n voordeel! Of ook wel: "vraag niet hoe het kan, maar profiteer er van!"; een van de motto's van collega/vriend Reichart (GEO Utrecht).

Transit time

De komende dagen staan te boek als 'transit time' - de tijd om naar de eerste boorplek te komen.. Vrij lang in dit geval, omdat we een enorme afstand moeten afleggen (zie kaartje). Bovendien moeten we door het gebied wat bekend staat als de 'roaring forties' - 40ft (~12m) hoge golven, of zelfs de 'screaming fifties' - 50ft (~15m) hoge golven.. Never a dull moment! Zo goed en zo kwaad als het gaat op een zwaar schommelend schip gaan we met z'n allen door met de voorbereidingen voor het moment dat de eerste kernen aan boord zullen komen.. oefenen met de databases, oefenen met test-kernen, rondes door het schip, safety drills, compleet met rubberen survival suit tests, etc. En men komt in de dagelijkse routine's van de maaltijden, koffie en thee breaks. Ook worden er door de collega's incl. mijzelf 'science talks' gehouden. Presentaties van onze wetenschap, liefst gelinkt aan een van de thema's van de komende tijd/onze expeditie. Een van de veteranen is collega Rob Dunbar van Stanford University. Een van de Antarctische pioneers. Hij laat ons smullen van filmpjes gemaakt in de 70er en 80er jaren van zijn onderzoek op Antarctica.. tot en met het met dynamiet opblazen van zeeijs om monsters te kunnen nemen van het daaronder gelegen water.

Lees verder onder de plaatjes

Safety drill

Ook hebben we op DVD gebrande 16mm filmbeelden van een eerdere, 70er jaren expeditie van het toenmalige Deep Sea Drilling Project (DSDP), voorganger van IODP, gemaakt door Prof Peter Barrett, een beroemde Nieuw-Zeelandse collega.. Geweldig te zien hoe harige, rokende en bebaarde hippies zich over kernen buigen, en door de microscoop staren.. Net zoals wij nu.. althans nu niet rokend natuurlijk J. En wij hebben computers jaja.. progress! Het schip lijkt wat primitiever maar is toch functioneel in grote lijnen hetzelfde.. Toen was het de Glomar Challenger.

Broer Dan is inmiddels geheel ingeburgerd in het scheeps-gebeuren, en is druk bezig fantastische korte impressies en docu's te maken.. Het eerste 'wilkes weekly report' is binnenkort te aanschouwen via you tube/oceanleaderships' channel! Ook hebben we contact met VARA's nieuwslicht, die aandacht aan de expeditie wil geven de komende weken, incl. skype interviews.

Men raakt steeds meer in de ban van de aanstaande boringen.. Carlota en ik bekijken iedere dag de laatste satelliet-opnames van de dynamische zee-ijs, en ijsberg situatie, bespreken deze met de ice-guys, de weerman, de operator, kapitein, etc. De ijs-situatie rondom de drillsites vlakbij Antarctica wordt almaar beter.. Duimen maar! Ook hebben we bv een 'marine mammal meeting' waarin met de bobo's (incl. kapitein) de protocollen worden doorgenomen om een minimum aan geluid te produceren, met name onder water, om de walvissen etc. niet te verstoren. Aan alles wordt gedacht zo lijkt het. Er wordt een mammal exclusion zone vastgesteld; als er mariene zoogdieren worden gespot binnen deze zone rondom het schip worden de operaties tijdelijk stopgezet.. Zo is het.. en niet anders.

Antarctica komt dichter bij dus. Klik hier voor de technische details.

De Geschiedenis van Antarctica

In principe draait het om het feit dat de geschiedenis van Antarctica, en ook dus de geschiedenis van het ijs op Antarctica, en met name de langere termijns-dynamiek van de ijskappen, slecht bekend is. En die dynamiek willen we juist weten, ook om het gedrag van de ijskappen in het kader van de huidige snelle opwarming van de Aarde beter te kunnen voorspellen. De stabiliteit van de Antarctische IJskap in het verleden dus.. daar gaat het om. En de enige manier om daar een vinger achter te krijgen is naar de klei, zand, en andere zaken te kijken die in de loop van de tijd, in miljoenen jaren, mede door het aangroeiende, of afsmeltende ijs, 'over de rand' van het continent in zee is gekieperd.. Daar, langs het Antarctische continent, ligt de geschiedenis geschreven in zand en klei lagen, en fossielen, die laagje voor laagje het verhaal gaan vertellen.. Daarom gaan we de zeebodem aanboren, en kernen nemen, en die dan met zo hoog mogelijke tijds-resolutie bestuderen.. dateren, en de gegevens interpreteren. Daartoe worden alle mogelijke technieken, van beschrijvende aard, scanning, microfossiel-inhoud, tot moleculaire schaal, chemisch, you name it, op de modder losgelaten. Was het koud? Warm? Was het brak water? Zout? Hoe zout? Kwam er veel materiaal van het land door gletchers? Of minder? Was de ijskap stabiel? Wanneer ontstond de ijskap? Waarom? Smolt-ie af? Hoe vaak? Hoe snel? Etc. De enige manier is om er heen te gaan, door de stormen van de Zuidelijke Oceaan, en monsters te nemen van de kernen van de zeebodem.

Lees verder onder het plaatje



De locaties van de boringen.

En stormen doet het! Het schip moet zelfs diverse malen in de wind en min of meer stilgelegd worden om niet al te veel heen en weer te gaan! Bij een roll van 13 graden vallen allerlei instrumenten om, en computers sneuvelen.. Beter vastmaken dus.. Dat is het motto om door de roaring forties te komen! Op weg naar de eerste site! Maar de weg is nog lang, en het weer onstuimig.

> Lees meer op de site van Expeditie Wilkes Land en de andere blogs van Henk Brinkhuis.