Een delegatie van de Stad Amsterdam in het spoor van een reuzenluiaard

In de buurt van de Argentijnse stad Bahia Blanca zit een bende luidruchtige papegaaien op een prikkeldraad bovenop een klif langs een prachtig strand. Gravende papegaaien. In de klif hebben de dieren holen gegraven waarin ze nestelen. Evolutie leidt soms tot bizarre schepsels.

Charles Darwin moet dezelfde klif met dezelfde papegaaien gezien hebben. De Beagle is er voor anker gegaan, omdat kapitein Fitzroy bovenop de heuvel een baken wilde plaatsen voor zijn navigatie-opdrachten. In zijn ornithologisch verslag schrijft Darwin dat hij ter plekke enkele exemplaren van de soort verzamelde - hij noemde ze Patagonische ara.

Het gedrag van de papegaaien deed me sterk aan onze bijeneters denken, die zijn ook zo kleurig, zo rumoerig, en die graven ook holen in zandige oevers. Ook de vogels op het strand leken op vogels op onze stranden, de kok- en mantelmeeuwen, de scholeksters. Maar het zijn andere soorten. Onze kokmeeuw is in Patagonië vervangen door de bruinkopmeeuw, de mantelmeeuw door de kelpmeeuw. Zelfs de evolutie van het leven laat zich soms betrappen op het uitvinden van het warm water.

We bezochten het strand niet in de eerste plaats voor zijn vogels, wel voor zijn fossielen. Darwin miste ze helaas, hoewel het niet zeker is dat hij ze herkend zou hebben, maar in de rotsen op het strand zijn pootafdrukken van uitgestorven reuzen bewaard. Darwin kende de fossielen, want zijn wetenschappelijke bekendheid op het thuisfront begon in feite met de schedels en andere beenderen van reuzenluiaarden, reuzentapirs en reuzengordeldieren die hij naar huis stuurde vanuit de omgeving van Bahia Blanca.

Portretten van een verleden dat we nooit meer te zien zullen krijgen, van een ecosysteem dat voorgoed verdwenen is. Ze zijn reusachtig, de pootafdrukken, en het blijft verbazen hoe wetenschappers er niet alleen in slagen er pootafdrukken in te zien, maar ze ook te identificeren en dateren.

Lees verder onder het plaatje

De Megatherium in actie.

Geologen hebben vastgesteld dat de fossielen ongeveer 12.000 jaar oud zijn. Ten tijde van de reuzendieren lag de kust van Bahia meer dan honderd kilometer van de huidige kustlijn, omdat het aardklimaat kouder en droger was, en de zeespiegel een stuk lager was dan vandaag.

De reuzen leefden dus niet eens zo lang geleden - de mens begon toen in het Midden-Oosten al stilaan landbouwer te worden. Waarom ze plotseling uit het plaatje verdwenen, is niet duidelijk. Misschien werden ze slachtoffer van het opduiken van die bijna haarloze, kleine, maar o zo vernietigende aap die wij zijn. Misschien waren ze als reuzen niet voldoende bestand tegen de grote klimaatschommelingen die de aarde soms treffen. Reuzen zijn niet altijd de best aangepaste optie, niet altijd de 'fittest', om met veranderingen in hun omgeving om te gaan.

Postuum kunnen de dieren op veel meer begrip van mensen rekenen dan ze destijds van onze voorouders gekregen zullen hebben. Het is een schrale troost. Zeker omdat we onze les nog altijd niet geleerd hebben, en we vandaag nog altijd reuzen in de richting van uitsterven drijven. De walvissen zijn daar een schoolvoorbeeld van.

> Lees ook de andere blogs van Dirk Draulans.